سخنراني حضرت آيت الله وحيد خراساني به مناسب شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها

امروز پیشامد شهادت صديقۀ كبري است . اين مطلب آن‌چنان كه بايد و شايد مورد نظر واقع نشده . امروز مقصد ما اين است كه بگوييم :

 نه تنها بر شيعيان ؛ بلكه بر تمام مسلمانان جهان لازم است كه در مصيبت صديقۀ كبري آن‌چنان كه شايستۀ مقام شخص اول عالم است ، عزادار باشند .

 لذا آن‌چه امروز مي‌گويم ، طرفم از اهل نظر ؛ مثل فخر رازي و از اهل حديث ؛ مانند بخاري ، مسلم ، حاكم و ذهبي است ؛ يعني بر اساس كتاب و سنت ، اقامۀ عزاي فاطمۀ زهراء واجب است . چه حنفي مذهب ، چه مالكي مذهب ، چه شافعي مذهب و چه حنبلي مذهب . امروز بر ميزان كتاب و عترت بحث نمي‌كنيم ؛ بلكه فقط بر  اساس ميزان كتاب و سنت ؛ آن‌هم سنتي كه اگر در ظرف 1400 سال فحول علماء عامه سر از خاك بردارند ، در مقابل برهان قاطع زمين‌گير اند .

چون اساس بر حكمت است :

 ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ .[1]

 لبّ و لباب حكمت كتاب است و سنت .

 اما از نظر كتاب ، متن كتاب خدا اين است :

وَمَا آَتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا .[2]

چون طرف گفتۀ ما اعيان اهل فكر و محققين فرق مختلف اسلام ؛ مثل فخر رازي است ، قهراً بايد به فقه كتاب و فقه سنت دقت كرد .

« ما » اعم مفاهيمي است كه از اين مفهوم اعم پيدا نمي‌شود . مفهوم شيء ، مفهوم « ما » از اعم و اشمل المفاهيم است . موضوع آيه اين است كه آن‌چه حد و مرز ندارد « آتاكم الرسول  فخذوه » . پيغمبر داد بگيريد . اين متن كلام رب الأرباب است . اخذ چيست ؟ كلام خدا اقيانوسي است كه عقول حكماء عالم در موج اولش غرق مي‌شود تا برسد به عمق اين بحر عميق . اخذ ما آتاكم الرسول مركب است از دو جهت .

گرفتن آن‌چه پيغمبر داده به دو امر محقق مي‌شود : اول به فهميدن . كه آن‌چه داده چيست ؟ دوم به عمل كردن و به كار بستن . اگر اين دو به هم ضميمه شد ، اخذ « ما أمر الرسول » تمام است و الا مسلمانان به مقصد نرسيده‌اند . اين قرآن . كبري اين است . اما در صغري قياس بديهي الإنتاجي امروز بايد تشكيل بشود كه اگر فخر رازي سر از گور بردارد ، جز تسليم چاره‌اي نباشد .

كبراي قياس كلام خدا ، صغري كلام خاتم الأنبياء . آن‌چه كه او داده اين است و با كلمۀ « انما » شروع مي‌شود :

إنما فاطمة شجنة[3] منى يبسطني ما يبسطها ويقبضني ما يقبضها . [4]

اين فراز ، فرازي است كه نمي‌شود در يك مجلس و دو مجلس و ده مجلس بشود ، از شرح فقه حديث و بيان لطائف كلام رسول فارغ شد .

بايد ديد « شجنه » چيست و چرا عقل كل و علم كل براي بيان مقصد اين لفظ را استخدام كرده است ؟

شجنه ، عبارت از آن شاخه‌اي كه از درخت مي‌رويد ؛ اما اين شاخۀ معمولي نيست ؛ بلكه شاخه‌اي كه در تمام رگ و ريشۀ اين درخت ريشه دوانده ، شاخه‌اي است منتشر در تمام شجر . پيغمبر خودش را شجر قرار داده است . اين هم سري دارد .

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ . تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا .[5]

آن شجرة طيبه كه اصلش ثابت و فرعش در سماء است ، رسيده به جايي كه :

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى . فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى . [6]

آن شجره‌اي كه « تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا » ، ماينتفع ثمرات علمي و عرفان و اخلاق و احكامش اولين و آخرين راه بهره‌مند مي‌كند آن شجره خاتم الأنبياء است .

حالا مهم اين است كه شاخه‌اي كه از اين شجره رويده او فاطمۀ زهرا سلام الله عليها است . معياري كه اول گفتيم ، براي اقامۀ شهادت حضرت زهرا كتاب است و سنت . اين است كه از اين دايره خارج نمي‌شويم . آن هم سنتي كه احدي نتواند دم بزند . كي اين كلمه  « انما فاطمة شجنة مني » را مي‌گويد ؟ گوينده اين كلام كسي است كه خدا دو جاي قرآن دو جمله در باره‌اش فرموده و اين دو جمله عقل اولين و آخرين را مبهوت مي‌كند .

تمام اين عالم تا كهكشان‌ها تا ما وراء كهكشان‌ها همه مخلوق است براي انسان كامل ؛ چون منتهاي كمال وجود عقل است و عقل كل و كل عقل مي‌شود منتهي الآمال خلقت . به اين حد كه رسيده؟ آن كسي كه در دو امر به جائي مي‌رسد كه خدا او را به عظمت بپذيرد . ديگر كار تمام است . آن دو مطلب چيست ؟ يكي علم ، يكي خلق .

اما علم :

وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا .[7]

اين بيان خدا است در علم او .

اما خلق او :

وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ . [8]

فخر رازي[9] اين قضيه را نقل مي‌كند . شما ها كه اهل علم و دقت نظر هستيد ، وقتي حديث را گفتم ، ببينيد از خود فخر رازي چنين حديثي چه مطالبي را نشان مي‌دهد و از چه حقايقي پرده بر مي‌دارد . آن چه فخر نقل مي‌كند كه در  زمان خلافت عمر يك نفر از فصحاي يهود آمد نزد خليفه . عالمي ؛ آن‌هم در چنين ظرفي در محضر خليفه‌اي ؛ آن‌هم در حضور مهاجر و انصار و اركان امت اسلام.

گفت من آمده‌ام تا اخلاق پيغمبر را براي من وصف كنيد .

آن چه عجيب است اين است كه مثل فخر رازي كه همۀ علماي عامه جمع بشوند او به يك حمله به باد مي‌دهد ، او نقل مي‌كند . حالا خودش چه جور هضم مي‌‌كند ؟

تا گفت اخلاق آن حضرت را براي من وصف كن ، گفت برو نزد بلال او از من اعلم است . يهودي آمد نزد بلال . گفت سؤال اين است ، خليفه تو را اعلم شمرده است . تا شنيد ، گفت برو نزد فاطمۀ زهراء سلام الله عليها .

يهودي دانشمند پخته آمد بعد از دو مرحله به محضر صديقۀ كبري ، تا آن‌جا طرح كرد ، فرمود برود نزد علي مرتضي . عالم يهودي آمد . ديگر معلوم شد اين جا جايي است كه ختم سخن است .

انا مدينة العلم وعلي بابها . [10]

گفت اخلاق پيغمبر را براي من وصف كن . امير المومنين عليه السلام فرمود : آن‌چه در دنيا است براي من وصف كن . دنيا چيست ؟

وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا . [11]

دنيا سعه‌اش اين قدر است كه تمام اين كواكب با كهكشان‌ها در آسمان اين دنيا است . اين است سعۀ اين دنيا . آن‌هم نه بعدش معلوم است و نه قبلش . از كي بوده ؟ تا كي هست ؟ چه اندزه است ؟ فرمود دنيا را براي من وصف كن . يهودي گفت : لا استطيع بذلك . چه جور من مي‌توانم دنيا را استعياب كنم ؟ گفت :‌ اين دنيا با اين سعه‌اش خدا در كتابش فرموده :

مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ . [12]

 تو و همه از عهدۀ احصائش عاجزيد ؛ اما در بارۀ خلق او گفته :

وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ . [13]

اين پيغمبر خاتم است . آن وقت مهم اين است كه كسي كه سعۀ اخلاقش از تمام عالم دنيا و ما فيها اوسع است ،‌ اين كي است ؟

بعد علمش ، همان‌طوري كه در خلق فرمود « عظيم » در علم هم فرمود عظيم .

نتيجه اين است كه اگر تمام آن‌چه در دنيا است ، قابل شمردن است كه نيست ، آن هم با آن قلتش ، آيا آن‌چه در روح خاتم از علوم است ، از معارف است ، با آن كه خدا فرموده :

وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا .[14]

براي كي قابل احصاء است ؟

 اين است كه در مقابل اين دو جمله اولين و آخرين محوند . جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل همه نابودند .

 وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا ، وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ .

نتيجه اين است كه علم كل ، كل العلم ، عقل الكل ، كل العقل ، خلق كل ، كل الخلق خاتم النبيين است . اين شخصيت روح تمام عالم امكان است . قلب تمام ملك و ملكوت است . تمام پيكرۀ هستي است . اين نتيجۀ بحث است .

مسأله اين است كه اين روحي كه سعه‌اش تمام ملك و ملكوت گرفته ، بيانش اين است كه آن‌چه فاطمه را منبسط كند ، مرا منبسط كرده است . آن‌چه فاطمه را منبقبض كند ، مرا منقبض كرده است . در اين جا كميت فكر لنگ است . بايد ابراهيم فكر كند ، بايد موسي بن عمران بنشيند و تأمل كند.

كو معرفت ؟ كسيت كه بتواند ادعا كند كه من زهرا را شناختم ؟ كيست كه جرأت كند ، لب باز كند و بگويد من به مقام فاطمه پي بردم ؟

انما ، اين است و جز اين نيست ، فاطمه شاخۀ ريشه دوانده در وجود من است ، آن‌چه او را دل گرفته كند ، مرا دل گرفته كرده است . آن‌كه او را انبساط دهد ، به من انبساط مي‌دهد .

نتيجه اين مي‌شود كه اتحاد پيدا شده بين اين زني كه خدا در مباهله انتخابش كرد . تنها زني است كه خدا به پيغمبر گفت او را بيار ، اين بود .

اين حديث روشن كرد كه فاطمه آميخته شده با علم كل و كل العلم . آميخته شده با عقل كل و كل العقل . اتحادي پيدا شده بين شجرۀ طيبه‌اي كه اصلها ثابت و فرعها في السماء ، با اين شاخه كه اصلا بين او و اين ، جدايي در هيچ جهت تصور ندارد . اين نمونۀ از فقه حديث .

پيغمبر قبض و بسط را انتخاب كرده است . نتيجه اين مي‌شود كه اگر يك آه زهرا بكشد ، آن آه روح عالم را آزرده مي‌كند . وقتي او آزرده شد ، 124000 پيغمبر آزرده است . وقتي او آزرده شد ، تمام اوصياء ، شهداء و صديقين آزرده شد . به آهي از دل فاطمه ملك و ملكوت عالم منقلب مي‌شود . اين است مصيبت زهرا ! اين است روز عزاي فاطمه ! .

اين را من از منطق شيعه نگفتم . آن‌چه گفتم از محكم‌ترين و متقن‌ترين منابع عالم گفتم نزد تمام فرق مسلمين . اين حديثي كه خواندم حديثي است كه شمس الدين ذهبي ، اعلم المنقدين در مقابلش تسليم است . اين حديثي است كه بخاري ، مسلم ، حاكم و تمام ارباب صحاح سته بايد اين حديث را بر سر بگذارند .

اگر اين چنين است ، اي فخر رازي ! اي ذهبي ! اي حاكم ! اي سمعاني ! اي اساطين علماء عامه! همه‌تان به حكم كتاب و سنت ، بايد روز عزاي فاطمۀ زهرا سلام الله عليها مجلس عزا تشكيل بدهيد . اين عزا منحصر به طايفه‌اي دون طايفه‌اي نيست . اين حكم كتاب است . اين فرمان سنت است . اگر تا حالا متوجه نشديد ، دقت كنيد ، حديث را ببنيد ، فقه حديث را بفهميد و طبق او وظيفه را تشخيص بدهيد .

اي خوشا به حال آن كساني كه در روز شهادت او يك پرچم بلند كند و در خيابان و كوچه و بازار بگردد  و بگويند يا ولي الله ! ما تا اين حد خواستيم اين اظهار مودت او را منبسط كنيم . به انبساط او ، دل تو را منبسط كنيم . به انبساط دل تو ، ملك و ملكوت وجود را منبسط كنيم .

اما دو سه كلمه هم براي شما :

در اين مجلس چه قدر سيّد است ؟ آن‌چه من نگاه مي‌كنم ، مي‌بينم در بين هر چند نفري ، هستند . اگر در اين مجلس اين غوغا است ، در اين مملكت چه خبر است ؟ شما ها كه مي‌دانيد سيد هستيد ، هر كسي يقين دارد سيد است ، وظيفه‌اش اين است :

آن كسي كه ( نمي‌شود گفت ؛ ولي چاره نيست ) هشتاد موطن را ديد ، همه را زمين زد . هر كه در مقابل او آمد ، افتاد ، در مسجد بود ، يك دفعه ديد دوتا پسر فاطمه وارد شدند . [ گريۀ شديد استاد و حضار... ] تا چشمش افتاد ، به مجرد اين كه كلمه به گوشش رسيد ، با صورت به زمين افتاد . آب آوردند به صورت امير المؤمنين زدند . از جا برخاست و رفت به بالين زهراء . يك نوشته‌اي بالاي سرش ديد ، اين نوشته را برداشت ، ( نمي‌توانم بخوانم . )

هذا ما اوصي به فاطمة وهي تعتقد أن لا اله الا الله .

بعد رسيد به اين جا :

يا علي ! مرا خدا به تو تزويج كرد تا در دنيا و آخرت براي تو باشم .

 دنبالش اين كلمه ، نوشته اين بود :

شب مرا غسل بده ، شب مرا كفن كن ، شب مرا دفن كن و احدي را با خبر نكن .

اي سادات كه در مملكت اين كلمه به گوش شما مي‌رسد ،‌ بعد از اين چند جمله گفت :

به اولاد من تا قيامت سلام مرا برسان .

يعني چه ؟ به آن علم محيطش اين مجلس را ديد و ديد كه در اين مجلس چندتا سيد است ، اين است فاطمه ، تا روز قيامت انتشار نسلش را ديد ، خواست بگويد شما اولاد من هستيد ، ببنيد بر من چه گذشت !

 وظيفۀ هر علوي ، وظيفۀ هر علويه ، اين است كه روز سوم جمادي الثانيه ، مردانشان در اين مملكت با سر و پاي برهنه ، در كوچه و بازار بگويند :

اي مادر ! اين جواب سلام ما .

وقتي بدن را گذاشت ، گفت :

انا لله وانا اليه راجعون .

بعد گفت : يا رسول الله ! تو سؤال پيچش كن ، تا مي‌تواني از او سؤال كن تا بگويد بر او چه گذشت !